Dochodzenie odszkodowania nie zawsze kończy się na zgłoszeniu szkody i decyzji ubezpieczyciela. Gdy zakład ubezpieczeń odmawia wypłaty świadczenia, kwestionuje swoją odpowiedzialność albo proponuje zaniżoną kwotę, poszkodowany może skierować sprawę do sądu.
Ile trwa sprawa o zadośćuczynienie i odszkodowanie? Jak wygląda postępowanie przed sądem i z jakimi kosztami trzeba się liczyć? Czas rozpoznania sprawy zależy od wielu czynników, dlatego nie da się z góry wskazać dokładnego terminu wydania wyroku. Można jednak wyjaśnić, które etapy postępowania zajmują najwięcej czasu i jak przygotować się do procesu.
Pomagamy osobom poszkodowanym w sprawach o odszkodowanie i zadośćuczynienie – na etapie postępowania przed ubezpieczycielem, negocjacji ugodowych oraz procesu sądowego. Zasady wynagrodzenia określa zawarta z klientem umowa.
Jak długo trwa sprawa o odszkodowanie?
Sprawa cywilna o odszkodowanie może trwać od kilku miesięcy do kilku lat. Nie istnieje urzędowy termin, w którym sąd musi zakończyć całe postępowanie.
Prosta sprawa, w której odpowiedzialność pozwanego nie budzi większych wątpliwości, a dokumentacja jest kompletna, może zakończyć się stosunkowo szybko. Postępowania wymagające przesłuchania świadków, analizy obszernej dokumentacji medycznej lub sporządzenia opinii biegłych trwają zwykle dłużej.
W praktyce na czas sprawy wpływają między innymi:
- obciążenie konkretnego sądu,
- liczba rozpraw,
- zakres zgłoszonych dowodów,
- konieczność uzyskania opinii biegłego,
- czas leczenia osoby poszkodowanej,
- postawa pozwanego,
- składanie zastrzeżeń do opinii,
- możliwość zawarcia ugody,
- wniesienie apelacji.
Podawane niekiedy przedziały, takie jak 6–12 miesięcy albo 2–4 lata, mają jedynie orientacyjny charakter. Dwie pozornie podobne sprawy mogą zakończyć się w zupełnie innym czasie.
Od czego zależy czas trwania sprawy?
To, ile trwa proces o odszkodowanie, zależy przede wszystkim od stopnia skomplikowania sporu.
Obciążenie sądu
Czas oczekiwania na pierwszą rozprawę i kolejne terminy różni się w zależności od sądu oraz wydziału. Nie zawsze sądy w dużych miastach prowadzą sprawy wolniej niż sądy w mniejszych miejscowościach. Znaczenie ma aktualna liczba postępowań, dostępność sędziów oraz organizacja pracy konkretnego wydziału.
Opinia biegłego
W sprawach dotyczących obrażeń ciała często potrzebna jest specjalistyczna wiedza medyczna. Sąd może powołać biegłego, który oceni między innymi:
- rodzaj i zakres obrażeń,
- związek dolegliwości z wypadkiem,
- przebieg leczenia,
- trwałość następstw,
- rokowania na przyszłość,
- potrzebę dalszej rehabilitacji lub opieki.
Nie w każdej sprawie musi zostać powołany biegły, jednak przy sporze dotyczącym zdrowia jest to bardzo częste. Sporządzenie opinii może zająć kilka miesięcy, a termin zależy od dostępności specjalisty, obszerności akt oraz konieczności przeprowadzenia badania.
Liczba specjalistów
Przy urazach wielonarządowych jedna opinia może być niewystarczająca. Sąd może potrzebować stanowiska ortopedy, neurologa, psychiatry, psychologa, chirurga lub innego specjalisty. Każda dodatkowa opinia wydłuża postępowanie.
Zastrzeżenia stron
Powód i pozwany mogą zgłaszać uwagi do opinii oraz prosić o jej uzupełnienie. Sąd może również przesłuchać biegłego na rozprawie albo wyjątkowo zlecić sporządzenie kolejnej opinii.
Samo niezadowolenie z wniosków biegłego nie oznacza jednak, że sąd automatycznie powoła nowego specjalistę.
Postawa ubezpieczyciela
Pozwany zakład ubezpieczeń ma prawo kwestionować odpowiedzialność, wysokość roszczeń, związek obrażeń z wypadkiem oraz przedstawione koszty. Może również zgłaszać własne wnioski dowodowe.
Korzystanie z praw procesowych nie zawsze oznacza celowe przedłużanie postępowania. Duża liczba spornych kwestii może jednak sprawić, że sąd będzie potrzebował więcej czasu na ich wyjaśnienie.
Zakończenie leczenia
Nie zawsze warto składać pozew natychmiast po wypadku. Jeśli leczenie nadal trwa, trudno niekiedy ustalić pełny zakres następstw zdrowotnych, przyszłe koszty oraz ostateczną wysokość roszczeń.
Z drugiej strony nie można zapominać o terminach przedawnienia. Decyzję o momencie wniesienia pozwu najlepiej podjąć po analizie dokumentacji i sytuacji poszkodowanego.
Etapy sprawy sądowej o odszkodowanie
Sprawa sądowa o odszkodowanie składa się z kilku etapów. Ich przebieg może różnić się zależnie od rodzaju roszczenia oraz stanowisk stron.
Przygotowanie i złożenie pozwu
Pozew powinien wskazywać:
- sąd, do którego jest kierowany,
- dane powoda i pozwanego,
- wysokość dochodzonych kwot,
- rodzaj poszczególnych roszczeń,
- opis zdarzenia,
- podstawę odpowiedzialności pozwanego,
- uzasadnienie wysokości żądania,
- wnioski dowodowe,
- informację o próbie polubownego rozwiązania sporu,
- wymagalność roszczenia i żądane odsetki.
Należy rozróżnić zadośćuczynienie od odszkodowania. Zadośćuczynienie rekompensuje krzywdę, czyli między innymi ból, cierpienie i ograniczenia w codziennym życiu. Odszkodowanie dotyczy szkody majątkowej, takiej jak koszty leczenia, rehabilitacji, opieki lub utracone dochody.
Badanie formalne pozwu
Po wpłynięciu pozwu sąd sprawdza, czy pismo spełnia wymagania formalne i czy została wniesiona właściwa opłata. Jeśli zauważy braki, może wezwać powoda do ich uzupełnienia.
Dopiero prawidłowo przygotowany i opłacony pozew może zostać doręczony stronie przeciwnej.
Odpowiedź na pozew
Sąd doręcza pozew stronie przeciwnej i wyznacza jej termin na przedstawienie stanowiska. Termin nie jest zawsze taki sam i wynika z zarządzenia sądu. Nie powinien być krótszy niż dwa tygodnie.
Nie można więc przyjąć, że ubezpieczyciel w każdej sprawie ma dokładnie 14 albo 30 dni na odpowiedź.
Postępowanie dowodowe
Na tym etapie sąd może:
- analizować dokumentację,
- przesłuchiwać strony,
- przesłuchiwać świadków,
- zwracać się o dokumenty do placówek medycznych,
- dopuścić dowód z opinii biegłego,
- przeprowadzać inne dowody potrzebne do rozstrzygnięcia.
Postępowanie dowodowe jest zazwyczaj najdłuższą częścią procesu.
Zamknięcie rozprawy i wyrok
Po przeprowadzeniu potrzebnych dowodów sąd zamyka rozprawę i wydaje wyrok. Może:
- uwzględnić żądanie w całości,
- przyznać część dochodzonej kwoty,
- oddalić powództwo,
- rozdzielić koszty postępowania między strony.
Do którego sądu złożyć pozew o odszkodowanie?
Właściwość sądu zależy od rodzaju sprawy, wartości dochodzonych roszczeń oraz podstawy odpowiedzialności.
W sprawach przeciwko ubezpieczycielowi z obowiązkowego OC komunikacyjnego powództwo można co do zasady wytoczyć przed sąd właściwy dla miejsca zamieszkania poszkodowanego albo uprawnionego z umowy ubezpieczenia. Jeżeli nie jest możliwe ustalenie takiego miejsca, znaczenie może mieć miejsce zdarzenia.
Nie należy więc automatycznie zakładać, że pozew trzeba złożyć wyłącznie przed sądem właściwym dla siedziby ubezpieczyciela lub miejsca wypadku.
O tym, czy sprawę rozpozna sąd rejonowy, czy sąd okręgowy, decyduje między innymi wartość przedmiotu sporu. Właściwość trzeba ocenić zgodnie z przepisami obowiązującymi w dniu składania pozwu.
Ile kosztuje sprawa o odszkodowanie?
Na koszty procesu mogą składać się:
- opłata od pozwu,
- zaliczki na opinie biegłych,
- wynagrodzenie pełnomocnika,
- opłata skarbowa od pełnomocnictwa,
- koszty dojazdu świadków,
- wydatki związane z uzyskaniem dokumentów,
- koszty postępowania apelacyjnego.
Opłata od pozwu
Opłata nie zawsze wynosi 5% dochodzonej kwoty.
W sprawach majątkowych, w których wartość przedmiotu sporu nie przekracza 20 000 zł, pobierana jest opłata stała zależna od wartości roszczenia. Wynosi ona:
- do 500 zł – 30 zł,
- powyżej 500 zł do 1500 zł – 100 zł,
- powyżej 1500 zł do 4000 zł – 200 zł,
- powyżej 4000 zł do 7500 zł – 400 zł,
- powyżej 7500 zł do 10 000 zł – 500 zł,
- powyżej 10 000 zł do 15 000 zł – 750 zł,
- powyżej 15 000 zł do 20 000 zł – 1000 zł.
Przy wartości przedmiotu sporu przekraczającej 20 000 zł opłata wynosi 5% tej wartości, nie więcej jednak niż 200 000 zł.
Przykładowo:
- przy żądaniu 50 000 zł opłata wyniesie 2500 zł,
- przy żądaniu 100 000 zł opłata wyniesie 5000 zł.
Gdy w pozwie dochodzone są jednocześnie zadośćuczynienie i odszkodowanie, ich wartości co do zasady sumuje się przy ustalaniu wartości przedmiotu sporu.
Zwolnienie od kosztów sądowych
Osoba, która nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny, może złożyć wniosek o całkowite lub częściowe zwolnienie od kosztów.
Do wniosku należy dołączyć formularz zawierający informacje o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania. Sąd ocenia sytuację indywidualnie. Samo złożenie wniosku nie gwarantuje przyznania zwolnienia.
Zwolnienie od kosztów sądowych nie zawsze chroni przed obowiązkiem zwrotu kosztów przeciwnikowi w razie przegrania sprawy.
Zaliczka na biegłego
Sąd może zobowiązać stronę, która wnosiła o przeprowadzenie dowodu, do wpłacenia zaliczki. Jej wysokość zależy od specjalności biegłego, zakresu opinii, liczby dokumentów i nakładu pracy.
Nie można przyjąć, że w każdej sprawie będzie to 500–1500 zł. Zaliczka może być niższa albo znacznie wyższa, szczególnie gdy potrzebnych jest kilku specjalistów.
Koszty pełnomocnika
Wynagrodzenie adwokata lub radcy prawnego ustalane jest w umowie z klientem. Może obejmować opłatę podstawową, premię za wynik sprawy albo połączenie obu tych sposobów rozliczenia.
Wynagrodzenie umowne nie jest tym samym co koszty zastępstwa procesowego zasądzane przez sąd. Nawet po wygranej zwrot przyznany od przeciwnika nie zawsze pokrywa całą kwotę zapłaconą pełnomocnikowi.
Kiedy warto skierować sprawę do sądu?
Proces można rozważyć, gdy:
- ubezpieczyciel bezpodstawnie odmawia wypłaty,
- kwota świadczenia jest wyraźnie zaniżona,
- zakład ubezpieczeń nie uznaje części kosztów,
- sporna jest odpowiedzialność za zdarzenie,
- odwołanie i negocjacje nie przyniosły rezultatu,
- zgromadzone dowody potwierdzają zasadność roszczeń.
Przed złożeniem pozwu warto przeanalizować:
- możliwą do uzyskania kwotę,
- zgromadzoną dokumentację,
- ryzyko procesowe,
- przewidywane wydatki,
- możliwość przegrania części sprawy,
- warunki proponowanej ugody,
- termin przedawnienia.
Ugoda na kwotę niższą od żądania może być rozsądnym rozwiązaniem, jeśli pozwala uniknąć wieloletniego procesu i ryzyka przegranej. Nie należy jej jednak podpisywać bez sprawdzenia, czy obejmuje również przyszłe następstwa zdrowotne i wszystkie dalsze roszczenia.
Jak przygotować pozew o odszkodowanie?
Pozew powinien być możliwie konkretny i oparty na dowodach. Nie wystarczy opisać, że wypadek był stresujący i spowodował ból.
W piśmie należy wskazać między innymi:
- kto odpowiada za szkodę,
- dlaczego pozwany powinien zapłacić,
- jakich kwot domaga się powód,
- z czego wynika wysokość każdego roszczenia,
- od jakiej daty żądane są odsetki,
- jakie dowody potwierdzają przedstawione okoliczności.
Do pozwu można dołączyć:
- dokumentację medyczną,
- faktury i rachunki,
- dokumentację policyjną,
- decyzje ubezpieczyciela,
- korespondencję prowadzoną w postępowaniu likwidacyjnym,
- zaświadczenia o zarobkach,
- zwolnienia lekarskie,
- dokumenty potwierdzające potrzebę opieki,
- zdjęcia,
- dane świadków,
- potwierdzenie uiszczenia opłaty lub wniosek o zwolnienie od kosztów.
Odpisy pozwu i załączników składa się zgodnie z wymaganiami proceduralnymi oraz liczbą uczestników postępowania.
Jak przebiega rozprawa sądowa?
Nie każda sprawa wymaga wielu tradycyjnych rozpraw. Sąd może zarządzać wymianę pism, przeprowadzać posiedzenia przygotowawcze, przesłuchiwać uczestników zdalnie oraz rozpoznawać niektóre kwestie na posiedzeniu niejawnym.
Jeżeli odbywa się rozprawa, sąd może:
- sprawdzić obecność stron i pełnomocników,
- ustalić ich stanowiska,
- nakłaniać do zawarcia ugody,
- przesłuchać powoda i pozwanego,
- przesłuchać świadków,
- omówić dokumenty i opinie biegłych,
- zobowiązać strony do złożenia dalszych pism.
W jednej sprawie może odbyć się jedna rozprawa albo kilka terminów. Nie istnieje obowiązkowy schemat, według którego pierwsza rozprawa zawsze jest organizacyjna, a ostatnia poprzedza wyrok.
Opinia biegłego w sprawie o zadośćuczynienie
W sporach dotyczących zdrowia opinia biegłego ma często duże znaczenie. Biegły nie decyduje jednak o wysokości zadośćuczynienia. Ocenia kwestie medyczne, natomiast kwotę świadczenia ustala sąd na podstawie całokształtu okoliczności.
Biegły może ocenić:
- następstwa zdrowotne wypadku,
- przebieg leczenia,
- odczuwany ból,
- ograniczenia w codziennym funkcjonowaniu,
- rokowania,
- konieczność dalszej terapii,
- potrzebę pomocy osób trzecich,
- trwały lub długotrwały uszczerbek na zdrowiu.
Procentowy uszczerbek jest jednym z elementów oceny, ale nie stanowi prostego przelicznika wysokości zadośćuczynienia.
Strony mogą zgłaszać uzasadnione zastrzeżenia do opinii. Sąd może wtedy zobowiązać biegłego do przygotowania opinii uzupełniającej lub udzielenia odpowiedzi na pytania.
Wyrok i apelacja
Po zakończeniu postępowania dowodowego sąd wydaje wyrok. Może zasądzić całą żądaną kwotę, uwzględnić roszczenie częściowo albo oddalić powództwo.
Strona, która chce otrzymać pisemne uzasadnienie wyroku, co do zasady składa wniosek w terminie tygodnia od jego ogłoszenia albo doręczenia, gdy wyrok został doręczony z urzędu. Wniosek podlega opłacie w wysokości 100 zł, która może zostać zaliczona na poczet opłaty od apelacji.
Apelację wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok, ale rozpoznaje ją sąd drugiej instancji. Zasadniczy termin wynosi dwa tygodnie od doręczenia wyroku z uzasadnieniem. W określonych przypadkach, gdy termin sporządzenia uzasadnienia został przedłużony, termin na apelację może wynosić trzy tygodnie.
Nie należy więc upraszczać procedury do stwierdzenia, że apelację zawsze składa się w ciągu 14 dni od wydania wyroku.
Postępowanie przed sądem drugiej instancji może trwać od kilku miesięcy do znacznie dłuższego okresu. Nie istnieje gwarantowany termin 6–12 miesięcy.
Czy wypłata jest możliwa przed prawomocnym zakończeniem sprawy?
Nie zawsze trzeba czekać na prawomocny wyrok, aby otrzymać jakiekolwiek pieniądze. Ubezpieczyciel powinien wypłacić bezsporną część świadczenia już w postępowaniu likwidacyjnym.
Sąd może również nadać wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności w przypadkach przewidzianych prawem. Najczęściej jednak przymusowa egzekucja spornej kwoty jest możliwa po uzyskaniu prawomocnego orzeczenia albo innego tytułu wykonawczego.
Po uprawomocnieniu się wyroku ubezpieczyciele zazwyczaj płacą dobrowolnie. Postępowanie komornicze jest potrzebne dopiero wtedy, gdy zobowiązany nie wykonuje orzeczenia.
Ugoda sądowa – czy pozwala szybciej zakończyć sprawę?
Strony mogą zawrzeć ugodę przed procesem albo w trakcie postępowania. Ugoda sądowa kończy spór w zakresie objętym porozumieniem i może stanowić podstawę egzekucji.
Jej zaletami są:
- szybsze zakończenie sprawy,
- ograniczenie kosztów,
- brak dalszego ryzyka procesowego,
- ustalony termin wypłaty,
- uniknięcie kolejnych opinii i rozpraw.
Ugoda zazwyczaj wymaga ustępstw obu stron. Przed jej zawarciem należy sprawdzić, czy poszkodowany zrzeka się wyłącznie roszczeń już znanych, czy także przyszłych świadczeń związanych z pogorszeniem zdrowia.
Podpisanie ugody może zamknąć możliwość dochodzenia dalszych pieniędzy, dlatego warunki należy dokładnie przeanalizować.
Co się stanie w razie przegrania sprawy?
Przegranie procesu może wiązać się z obowiązkiem:
- poniesienia własnych kosztów,
- zwrotu przeciwnikowi kosztów zastępstwa procesowego,
- pokrycia wydatków na biegłych,
- utraty wniesionej opłaty.
Jeżeli powód wygra tylko część żądania, sąd może stosunkowo rozdzielić koszty między strony.
W wyjątkowych sytuacjach sąd może odstąpić od obciążania strony przegrywającej pełnymi kosztami, ale nie należy zakładać, że zrobi to w każdej sprawie dotyczącej osoby poszkodowanej.
Jak możemy pomóc w sprawie sądowej?
Prowadzimy sprawy o odszkodowanie i zadośćuczynienie na etapie postępowania przed ubezpieczycielem oraz przed sądem.
Zakres pomocy może obejmować:
- analizę dokumentacji i podstaw odpowiedzialności,
- oszacowanie możliwych roszczeń,
- przygotowanie odwołania od decyzji ubezpieczyciela,
- prowadzenie negocjacji,
- sporządzenie pozwu,
- reprezentowanie klienta przed sądem,
- analizę opinii biegłych,
- przygotowanie zastrzeżeń i pism procesowych,
- negocjowanie ugody,
- prowadzenie postępowania apelacyjnego.
Warunki wynagrodzenia, zakres usług oraz ewentualna premia za wynik sprawy są każdorazowo określane w umowie zawieranej z klientem.
Najczęściej zadawane pytania
Ile trwa sprawa sądowa o odszkodowanie?
Sprawa może trwać od kilku miesięcy do kilku lat. Duże znaczenie mają liczba dowodów, konieczność powołania biegłych, obciążenie sądu, sporne okoliczności oraz ewentualna apelacja.
Ile kosztuje złożenie pozwu o odszkodowanie?
Przy wartości przedmiotu sporu do 20 000 zł obowiązują opłaty stałe. Powyżej tej kwoty opłata wynosi 5% wartości sporu, maksymalnie 200 000 zł. Dochodzą do tego możliwe zaliczki na biegłych i koszty pełnomocnika.
Czy muszę mieć prawnika?
W większości spraw cywilnych nie ma obowiązku korzystania z pełnomocnika. Profesjonalna pomoc może być przydatna przy ustalaniu roszczeń, przygotowaniu dowodów i prowadzeniu sporu, ale nie daje gwarancji wygranej ani uzyskania określonej kwoty.
Co się stanie, jeśli przegram sprawę?
Możesz zostać zobowiązany do poniesienia własnych kosztów oraz zwrotu kosztów przeciwnikowi. Przy częściowej wygranej sąd może odpowiednio rozdzielić koszty między strony.
Czy można zawrzeć ugodę w trakcie sprawy?
Tak. Ugodę można zawrzeć na różnych etapach postępowania, dopóki sprawa nie została prawomocnie zakończona. Przed podpisaniem porozumienia trzeba sprawdzić zakres zrzeczenia się dalszych roszczeń.
Czy sprawa zawsze wymaga opinii biegłego?
Nie, ale w sporach dotyczących obrażeń i następstw zdrowotnych opinia lekarza biegłego jest często potrzebna.
Czy po wydaniu wyroku od razu otrzymam pieniądze?
To zależy od treści orzeczenia, jego wykonalności i stanowiska ubezpieczyciela. W większości spornych spraw możliwość przymusowego dochodzenia zasądzonej kwoty powstaje po uprawomocnieniu się wyroku.
Rozważasz sprawę sądową o odszkodowanie? Skontaktuj się z nami
Jeśli ubezpieczyciel odmówił wypłaty świadczenia albo zaproponował kwotę, która nie odpowiada rozmiarowi szkody, możemy przeanalizować dokumentację i dostępne możliwości działania.
Pomożemy ocenić podstawy roszczenia, przygotować pozew i poprowadzić postępowanie przed sądem. Szczegółowe zasady współpracy oraz wynagrodzenia przedstawiamy przed zawarciem umowy.
Zadzwoń: 730 789 730
